أبو علي سينا

مقدمه 4

رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )

سعيد بن يعقوب الدمشقى ، و ابو بكر رازى ، و معاصر مصنف ابو الفرج بن الطيب ، و مصنف - و غيرهم يا بترجمه و تفسير دو كتاب معروف جالينوس در باب نبض پرداخته - و يا كتابى مفرد در پيرامون آن ساخته‌اند ، كه از كاملترين و مفصلترين آنها رسالهء حاضر است ، و تا جائى كه اطلاع حاصل است بعد از « كتاب الابنية » كه بامر منصور بن نوح سامانى ( 387 - 389 ) تصنيف شده و در اروپا بطبع رسيده است ، رسالهء حاضر قديمترين كتاب طب است كه در زبان پارسى بدست مانده . و با اينكه برخى نسخ رسالهء ما نحن فيه از عنوان مصنف خالى است ولى چون در اكثر نسخ نام و نشان مصنف را « الشيخ الرئيس » يا « ابو على سينا » نوشته‌اند شبهه‌اى نيست كه مراد شيخ الرئيس مطلق ابو على سينا قدس سره است ، بخصوص كه عنوان مصنف با قرينهء متن تصنيف مقرون آمده ، چه اين نامه نيز مانند دانش نامهء علائى - و ترجمهء كتاب المعاد ، و رسالهء معراجيهء ، كه سه تصنيف پارسى ديگر او است به خواهش مخدوم وى علاء الدوله ساخته شده ، و نام علاء الدوله در ديباچه ، دانشنامه - و اين نامه بيك گونه القاب ادا شده است ، و همين قرائن در صحت عنوان مزبور كفايت مىكند . و باز چون صحيح‌ترين و قديمترين مآخذ كه ترجمهء حياتى از ابن سينا منعقد ساخته‌اند ، - يعنى ابو عبيد جوزجانى شاگرد - و ملازم بيست و پنج سالهء مصنف در رسالهء كه در شرح حال وى نوشته ، و ابو الحسن بيهقى در تتمة صوان الحكمة ( چاپ محمّد شفيع هندى و نسخهء خطى آستان قدس رضوى 4 ) مؤلف ميان سالهاى ( 560 - 565 ) و شمس الدين محمد شهرزورى در